KASTEN ÖLDÜRMENİN İHMALİ DAVRANIŞLA İŞLENMESİ (TCK m.83)
Türk Ceza Kanunu’nun 83. maddesinde düzenlenen kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi, bir kişinin aktif bir hareket yapmadan, yani yapması gerekeni kasten yapmayarak bir insanın ölümüne sebep olması hâlidir. Bu suç tipi, failin ölüm sonucunu bilerek ve isteyerek önlememesi ve bu sonucun gerçekleşmesine bilinçli şekilde kayıtsız kalmasıyla oluşur. Ceza hukukunda bu alan, icrai davranışla öldürmeden çok daha karmaşık bir ispat süreci gerektirdiği için en tartışmalı ve teknik suç tiplerinden biridir.
Uygulamada bu suç; bakıcıların ilgisizliği sonucu meydana gelen ölümler, işverenlerin hayati iş güvenliği önlemlerini almaması, doktorun bilinçli şekilde müdahale etmemesi veya ebeveynin çocuğunu korumaması gibi koruma yükümlülüğünün ihlal edildiği durumlarda ortaya çıkar. İzmir ve Ege Bölgesi’nde özellikle iş kazaları, özel hastaneler ve bakım hizmetleri alanında bu tür dosyalar Ağır Ceza Mahkemeleri önüne giderek daha sık gelmektedir. TCK m.83, sıradan bir ihmal ile müebbet hapis tehdidi arasında çizilen çok ince bir hukuki sınırı temsil eder.
İhmali Davranışla Kasten Öldürme Suçuna Teşebbüs
TCK m.83 kapsamında suç, ölüm neticesi gerçekleştiğinde tamamlanır. Ancak bazı durumlarda ölüm sonucu gerçekleşmez ve bu hâllerde kasten öldürmeye teşebbüs gündeme gelir. Fail, ölümün meydana gelmesini bilerek ve isteyerek engellememiş; ancak üçüncü bir kişinin müdahalesi veya beklenmedik bir gelişme sonucu ölüm önlenmişse teşebbüsten söz edilir.
Örneğin, bakım yükümlülüğü altında bulunan yaşlı veya çocuğun bilerek beslenmemesi, yardım çağrılarının kasten engellenmesi ve mağdurun hayati tehlikeye girmesi; ancak bir komşunun veya sağlık ekibinin son anda müdahalesiyle ölümün önlenmesi hâlinde, TCK m.83’e teşebbüs gündeme gelir. Burada hukuken önemli olan, failin ölüm neticesini önleme yükümlülüğü altında bulunmasına rağmen bunu bilinçli şekilde yerine getirmemesidir.
İhmali Davranışla Kasten Öldürme Suçuna İştirak
Bu suç tipi iştirak bakımından son derece teknik bir yapıdadır. Herkes ihmali davranışla kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi (TCK m.83) suçunun faili olamaz; bunun için garantörlük, yani mağdurun hayatını koruma yükümlülüğü bulunmalıdır. Ancak bu yükümlülüğü olmayan kişiler de, Kasten Öldürme Suçu (TCK m.81) kapsamında iştirak hükümleri yoluyla sorumluluk altına girebilir.
Azmettirme: Bir kişiyi, koruma yükümlülüğünü kasten ihlal etmeye yönlendirmek, onu ölüm neticesine göz yummaya teşvik etmek veya bu yönde karar aldırmak azmettirme olarak değerlendirilir.
Yardım Etme: Failin ihmali davranışını kolaylaştırmak, örneğin mağdurun yardım çağırmasını engellemek, sağlık ekiplerinin ulaşmasını geciktirmek veya kurtarma imkânlarını ortadan kaldırmak yardım etme kapsamına girer.
Bu suçta her kişinin rolü, garantörlük yükümlülüğü bulunup bulunmadığı ve ölüm neticesine katkısı ayrı ayrı analiz edilir. Yanlış yapılan bir nitelendirme, tali roldeki bir kişinin dahi ağır ceza tehdidiyle karşılaşmasına neden olabilir.
İhmali Davranışla Kasten Öldürmenin Kişinin Belirli Bir İcrai Davranışta Bulunmak Hususunda Kanuni Düzenlemelerden veya Sözleşmelerden Kaynaklanan Bir Yükümlülüğünün Bulunması Suretiyle İşlenmesi
TCK m.83’ün merkezinde garantörlük kavramı yer alır. Fail, ya kanundan ya da bir sözleşmeden doğan bir yükümlülük nedeniyle mağdurun hayatını korumakla yükümlüdür. Anne-babanın çocuğunu koruma borcu, doktorun hastasına müdahale etme yükümlülüğü veya bakıcının bakım verdiği kişiyi hayatta tutma sorumluluğu bu kapsamdadır. Bu yükümlülük bilerek ihlal edilip ölüm meydana gelirse, fail aktif olarak öldürmüş gibi sorumlu tutulur.
İhmali Davranışla Kasten Öldürmenin Kişinin Önceden Gerçekleştirdiği Davranışın Başkalarının Hayatı İle İlgili Olarak Tehlikeli Bir Durum Oluşturması Suretiyle İşlenmesi
Failin daha önce yaptığı bir davranış başkasının hayatını tehlikeye sokmuşsa, bu tehlikeyi ortadan kaldırma yükümlülüğü doğar. İnşaat alanında güvenlik önlemlerini almayan bir şantiye yetkilisi, hatalı altyapı kuran bir işletme sahibi veya tehlikeli bir düzenek kuran kişi, oluşan riski gidermek zorundadır. Bu yükümlülüğün kasten yerine getirilmemesi ve ölüm meydana gelmesi hâlinde TCK m.83 devreye girer. İş kazası dosyalarında bu mekanizma sıklıkla karşımıza çıkar.
İhmali Davranışla Kasten Öldürmenin Neticeye Engel Olma İmkan ve İhtimalinin Varlığı Durumunda İşlenmesi
Bu suçun oluşabilmesi için failin ölümü önleme imkânı bulunmalı ve buna rağmen bilinçli şekilde hareketsiz kalmalıdır. Ayrıca yapılmayan davranışın, ölümü gerçekten önleyebilecek nitelikte olması gerekir. Bu nedensellik bağının ispatı, TCK m.83 davalarının en zor kısmıdır ve çoğunlukla adli tıp raporları ve bilirkişi incelemeleriyle belirlenir.
İzmir’de TCK m.83 Dosyalarında Uzman Hukuki Destek
Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi (TCK m.83), ceza hukukunun en ağır sonuçlarını doğuran ve en karmaşık ispat sistemine sahip suç tiplerinden biridir. Basit bir ihmal ile müebbet hapis tehdidi arasındaki fark, çoğu zaman birkaç hukuki tespitle belirlenir. Garantörlük yükümlülüğü, kasıt derecesi ve nedensellik bağı yanlış yorumlandığında telafisi imkânsız sonuçlar doğar.
İzmir Ağır Ceza Mahkemeleri’nde görülen TCK m.83 dosyalarında, uzmanlık gerektiren bu alanın profesyonel şekilde yönetilmesi hayati önem taşır. İzmir Ceza Avukatı İdil Su Ekmekçi, ihmali davranışla öldürme dosyalarında delil analizi, yükümlülük tespiti ve stratejik savunma/şikâyet süreçlerinde müvekkillerine yüksek düzeyde hukuki rehberlik sunmaktadır.
