Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK m.79)

Göç hareketlerinin artmasıyla birlikte, göçmen kaçakçılığı suçu, Türk Ceza Kanunu’nda hem kamu düzenini hem de bireylerin temel haklarını doğrudan ilgilendiren en ağır suç tiplerinden biri haline gelmiştir. Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK m.79), yalnızca sınır ihlallerine ilişkin bir düzenleme olmayıp; insan onurunu, yaşam hakkını ve devletin göç politikalarının bütünlüğünü korumayı amaçlayan çok yönlü bir ceza normudur.

Uygulamada özellikle İzmir göçmen kaçakçılığı davaları, kentin coğrafi konumu nedeniyle yoğun şekilde soruşturma ve kovuşturma konusu olmaktadır. Bu nedenle TCK m.79’un unsurlarının, nitelikli hâllerinin ve cezai sonuçlarının doğru anlaşılması; hem şüpheli/sanık konumundaki kişiler hem de mağdur yabancılar açısından hayati önemdedir.

Bu makalede, TCK m.79 kapsamında göçmen kaçakçılığı suçunun unsurları, fail–mağdur ilişkisi, teşebbüs ve iştirak rejimi, nitelikli hâller ve cezai yaptırımlar, akademik ve uygulamaya dönük bir yaklaşımla ele alınacaktır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Hukuki Niteliği ve Korunan Değer

Göçmen kaçakçılığı suçu, doktrinde çok failli, seçimlik hareketli ve çoğu durumda örgütlü şekilde işlenen bir suç olarak tanımlanmaktadır. Bu suç ile korunan hukuki değer yalnızca devletin sınır güvenliği değildir. Aynı zamanda:

• Göçmenlerin yaşam hakkı
• Vücut bütünlüğü
• İnsan onuru
• Ulusal ve uluslararası göç düzeni

koruma altına alınmaktadır.

Bu yönüyle göçmen kaçakçılığı, salt idari ihlal ya da basit bir sınır geçişi suçu olarak değerlendirilemez. Özellikle İzmir ceza avukatı pratiğinde, bu suç tipinin ağır hapis cezalarına ve tutuklamaya yol açtığı çok sayıda dosya bulunmaktadır.

TCK m.79 Kapsamında Seçimlik Hareketler

TCK m.79, suçun oluşumu bakımından belirli hareketleri alternatifli (seçimlik) olarak düzenlemiştir. Bu hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi, suçun oluşması için yeterlidir.

Bir Yabancıyı Yasal Olmayan Yollarla Ülkeye Sokmak

Bu fiil, yabancı bir kişinin Türkiye’ye girişinin hukuka aykırı yöntemlerle sağlanmasını ifade eder. Sınır kapıları dışında giriş yaptırılması, sahte ya da başkasına ait belgeler kullanılması, sınır kontrollerinin bilinçli olarak aşılması bu kapsamda değerlendirilir.

Uygulamada özellikle Ege hattı ve İzmir çevresi, bu fiilin yoğun olarak soruşturulduğu bölgeler arasındadır. Yabancının Türkiye topraklarına fiilen girmesiyle suç tamamlanır; ancak kolluk müdahalesi halinde teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.

Türk Vatandaşı veya Yabancının Yasal Olmayan Yollarla Yurt Dışına Çıkmasına İmkan Sağlamak

Bu seçimlik hareket, yalnızca yabancıları değil; Türk vatandaşlarını da kapsar. Yurt dışına çıkışın pasaport, vize veya sınır mevzuatına aykırı biçimde sağlanması halinde, TCK m.79 uygulanabilir.

İzmir’de görülen dosyalarda; deniz yoluyla yasa dışı çıkış organizasyonları, sahte belge temini ve sınır geçiş planlamaları bu başlık altında sıkça değerlendirilmektedir.

Yabancının Yasal Olmayan Yollardan Ülkede Kalmasına İmkan Sağlama

Bu fiil, yabancının Türkiye’de ikamet, vize veya çalışma izni olmaksızın kalmasına bilinçli şekilde yardımcı olunmasını ifade eder. Barınma sağlanması, saklanma imkânı verilmesi, sahte kimlik veya adres temini gibi eylemler bu kapsamda ele alınabilir.

Ancak her yardım davranışı otomatik olarak suç oluşturmaz. Yargısal değerlendirmede; eylemin sürekliliği, organizasyon boyutu, maddi menfaat ilişkisi ve failin kastı birlikte incelenir.

Manevi Unsur ve Fail–Mağdur İlişkisi

Göçmen kaçakçılığı suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, fiilin hukuka aykırı olduğunu bilmesi ve istemesi gerekir. Uygulamada en çok tartışılan husus, failin insani saikle mi yoksa menfaat amacıyla mı hareket ettiğidir.

Mağdur çoğunlukla yabancı uyruklu kişidir. Ancak mağdurun rızası, kural olarak suçun oluşumunu ortadan kaldırmaz. Çünkü TCK m.79, yalnızca bireysel menfaatleri değil, kamu düzenini de korumaktadır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçuna Teşebbüs

Failin, suçun icrasına başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması halinde teşebbüs söz konusu olur. İzmir göçmen kaçakçılığı dosyalarında, özellikle sınır hattında veya sevk aşamasında yapılan yakalamalarda bu hüküm sıkça uygulanmaktadır.

Hazırlık hareketleri ile icra hareketleri arasındaki ayrım, somut olayın özelliklerine göre yapılır. Sevkin fiilen başlaması, teşebbüs değerlendirmesini güçlendirir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçuna İştirak

Bu suç tipi, uygulamada çoğunlukla birden fazla kişi tarafından işlenir. Taşıma, barınma, belge temini, gözetleme ve organizasyon gibi farklı roller, iştirak hükümlerinin uygulanmasına yol açar.

İştirak türünün doğru belirlenmesi; müşterek faillik, yardım etme veya azmettirme ayrımı bakımından cezanın belirlenmesinde kritik önemdedir. Bu nedenle savunma stratejisi, her failin eylemini ayrı ayrı ele almalıdır.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Nitelikli Hâlleri

TCK m.79’da düzenlenen nitelikli hâller, cezanın ağırlaştırılmasına neden olur.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Örgüt Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi

Suçun, hiyerarşik yapı, iş bölümü ve süreklilik arz eden bir organizasyon kapsamında işlenmesi halinde örgüt faaliyeti söz konusu olur. Bu durumda yalnızca TCK m.79 değil, örgüt suçlarına ilişkin hükümler de gündeme gelebilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Mağdurların Hayatı Bakımından Bir Tehlike Oluşturacak Şekilde İşlenmesi

Aşırı kalabalık araçlar, deniz yoluyla yetersiz ekipmanla yapılan sevkler, havasız alanlarda saklama gibi yöntemler mağdurların yaşamını tehlikeye sokuyorsa bu nitelikli hâl oluşur. Netice değil, somut tehlike yeterlidir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Mağdurların Onur Kırıcı Bir Muameleye Maruz Bırakılarak İşlenmesi

İnsan onuruna aykırı koşullarda taşıma, barındırma veya muamele, bu nitelikli hâli oluşturur. Kötü yaşam koşulları, tehdit, baskı ve aşağılayıcı uygulamalar bu kapsamda değerlendirilir.

Cezai Yaptırımlar ve Uygulamadaki Sonuçlar

Göçmen kaçakçılığı suçu, uzun süreli hapis cezaları ve ciddi adli yaptırımlar doğurabilir. Nitelikli hâllerin varlığı, tutuklama tedbirinin uygulanması ihtimalini artırır. Ayrıca dijital materyallere el koyma, banka hesaplarının incelenmesi ve malvarlığı tedbirleri de sıklıkla gündeme gelir.

İzmir’de Göçmen Kaçakçılığı Suçlarında Hukuki Destek

İzmir göçmen kaçakçılığı avukatı desteği gerektiren TCK m.79 dosyaları; delil yoğunluğu, nitelikli hâller ve örgüt iddiaları nedeniyle teknik ceza hukuku bilgisi gerektirir. Soruşturmanın erken aşamasında yapılacak hukuki müdahale, tutuklama riskinin ve ağır cezaların önlenmesinde belirleyici rol oynar.

Avukat İdil Su Ekmekçi, İzmir’de ceza hukuku ve göç hukuku kesişiminde yer alan göçmen kaçakçılığı dosyalarında; somut olayın özelliklerine göre etkin savunma stratejisi geliştirilmesi, delillerin hukuka uygunluk denetimi ve hak kayıplarının önlenmesi amacıyla profesyonel hukuki destek sunmaktadır.